Czy wróżby naprawdę działają?
- #wróżby
- #czy wróżby działają
Jeśli chodzi o przewidywanie przyszłości — nie. W kontrolowanych testach wróżby nie wypadają lepiej niż przypadek: w badaniu Susan Blackmore (1983) uczestnicy nie potrafili rozpoznać własnego odczytu tarota wykonanego w ciemno, a w eksperymencie Shawna Carlsona (1985) astrolodzy dopasowywali horoskopy do profili osobowości na poziomie zgadywania. Wrażenie trafności tłumaczą efekt Barnuma, zimny odczyt i to, że trafienia pamiętamy lepiej niż pomyłki.
Wróżba może natomiast posłużyć jako narzędzie refleksji: losowa karta czy symbol podsuwa temat do przemyślenia, a własna reakcja na nią sporo mówi o tym, na co liczymy. Tak działa na przykład karta dnia. Szczegóły badań i zasady rozsądnego korzystania z wróżb opisujemy w artykule Czy wróżby działają?.