Aett (aettir)
Aett (l.mn. aettir) to jedna z trzech grup po osiem run, na które dzieli się starszy futhark. Współczesne podręczniki nazywają je aettami Freyi, Heimdalla i Tyra.
- #runy
- #elder-futhark
- #aett Heimdalla
Staronordyckie słowo ætt oznacza „ród” lub „rodzinę”, ale prawdopodobnie wiązało się też ze słowem „osiem”. Podział na trzy grupy jest dawny: widać go już na brakteatach z Vadstena i Mariedamm z VI wieku.
Trzy aetty
- aett Freyi — runy 1–8, od Fehu do Wunjo,
- aett Heimdalla — runy 9–16, od Hagalaz do Sowilo,
- aett Tyra — runy 17–24, od Tiwaz do Othala.
Skąd nazwy
Dawna tradycja islandzka, dotycząca już młodszego futharku, nazywała grupy od pierwszej runy: ætt Freya (pierwotnie „ród Fé”), Hagala i Tyra. Nazwy „Freyi” i „Heimdalla” oraz przypisane aettom tematy — materia i początki, wyzwania i przemiana, duchowość i przeznaczenie — to interpretacja współczesnych podręczników z XX wieku. Przydaje się przy nauce, ale nie jest historyczna.
Zastosowanie
Podział na aetty wykorzystywano w szyfrach runicznych: runę zapisywano dwiema liczbami — numerem grupy i pozycją w grupie. Dziś służy przede wszystkim jako wygodna metoda nauki: osiem run naraz łatwiej zapamiętać niż cały futhark.
Pełny podział z tabelą run znajdziesz w przewodniku starszy futhark, a wskazówki do nauki po kolei — w artykule co to są runy.