Galdr
Galdr to staronordyckie słowo oznaczające zaklęcie wypowiadane lub śpiewane. Współczesne „śpiewanie run” (przeciąganie nazwy runy na jednym dźwięku) jest jednak rekonstrukcją z XX wieku.
- #runy
- #magia runiczna
- #historia run
Słowo galdr (l.mn. galdrar) wiąże się z czasownikiem gala — „wołać, śpiewać”, używanym też o pianiu koguta. W staronordyckich tekstach oznacza zaklęcie o magicznej mocy, a galdramaðr to czarownik posługujący się takimi formułami.
Co mówią źródła
Średniowieczne teksty islandzkie wspominają magię słowa i run:
- w Hávamál Odyn wylicza osiemnaście pieśni-zaklęć, którymi leczy, chroni i wiąże przeciwników,
- Sigrdrífumál opisuje runy zwycięstwa ryte na mieczu i runy pomagające przy porodzie,
- Saga o Egilu przedstawia bohatera, który ryje runy na rogu i barwi je krwią.
Te teksty spisano jednak w XIII wieku na chrześcijańskiej Islandii. Mówią więcej o wyobrażeniach średniowiecznych autorów niż o praktyce z czasów, gdy powstały pierwsze inskrypcje. Nie zachowały się melodie ani dokładne formuły.
Współczesna praktyka
Dzisiejsze „śpiewanie run” — intonowanie nazwy runy (np. „fe-e-e-hu”) podczas medytacji lub rzeźbienia — upowszechnili autorzy XX wieku, m.in. Edred Thorsson. To nowa praktyka inspirowana źródłami, a nie odtworzenie dawnego rytuału. Pokrewne słowo galdrastafir oznacza islandzkie znaki magiczne z rękopisów nowożytnych.
Współczesny wzór „wyryć, zabarwić, wypowiedzieć” opisuje poradnik jak wyrzeźbić i aktywować runę, a źródła literackie — artykuł co to są runy.